Bảo tồn Lịch sử Non sông và Sở VHTTDL Bình Thuận vừa công bố sơ bộ kết quả khai quật Di tích khảo cũ rích học Động Bà Hòe tại thị trấn Hàm Đức, thị xã Hàm Thuận Bắc (Bình Thuận) với những di vật và chứng cứ cho thấy đã tồn tại một cộng đồng cư cư dân trú trước khi nền văn hóa Sa Huỳnh lan tỏa đến vùng đất cực Nam Trung Bộ này. Đây chính là phát hiện mới so với rộng rãi đợt khai quật trước đó, kể từ năm 1920.
Di tích lịch sử tổ quốc
Năm 1920 khi xây dừng quốc lộ 1, người Pháp đã phát hiện rộng rãi di vật cổ đại tại khu vực động cát mang tên Động Bà Hòe (tên khác là Hòa Vinh). Sau đó các năm 1961, 1971, 1975, nhiều nhà khảo cổ học đã tới khai quật tại đây và đã mua thấy rộng rãi dấu vết cư trú, mộ mai táng và phổ biến di vật đồng dạng với nền văn hóa Sa Huỳnh.
Sau 1975, Động Bà Hòe được các nhà khảo cổ hủ Việt Nam vồ cập nghiên cứu và công ty rộng rãi đợt thám sát tham gia các năm 1979, 1980, 1982. Năm 1984 được khai quật lớn với diện tích 300m2, kết quả cho thấy ở đây có cả lớp trú ngụ và mộ mai táng, trong đó lớp cư trú sớm hơn và thuộc thời đại đồng thau, song song nhận thấy cả lớp cư trú thuộc thời đại đồ sắt.
 |
Trong khoảng những kết quả nghiên cứu đó, vị trí Động Bà Hòe đã được xem là một di tích cần thiết nhất đối với việc phân tích quá trình tiền Sa Huỳnh và Sa Huỳnh ở khu vực cực Nam Trung Bộ và Trung Bộ. Vì vậy năm 2000, Bộ Văn hóa Tin tức đã xếp hạng di tích này là di tích lịch sử cấp giang sơn.
Di vật niên đại hơn 3000 năm
Để làm rõ bức ảnh thời tiền - sơ sử ở Bình Thuận nói riêng và Nam Trung Bộ nói phổ biến, tháng 5.2016, Bộ VHTTDL đã cho phép Bảo tàng Lịch sử Non sông và tỉnh giấc Bình Thuận bắt đầu tiếp diễn khai quật di tích Động Bà Hòe.
Sau gần hai tháng khai quật, các nhà khảo cũ kĩ đã tạo dựng 5 hố khai quật với tổng diện tích 324m2. Các di tích xuất lộ trong hố khai quật gồm có mộ chôn cất và một số cụm đá.
 |
 |
Trong đó chiêu tập an táng có 43 chiêu mộ gồm nhị loại hình tuyển mộ nồi và mộ đất được chôn trong tầng văn hóa, độ sâu làng nhàng 60-70cm; chiêu tập đất có 27 mộ được xác định dựa trên các cụm gốm hoặc đồ đá đặt cạnh nhau trên cùng một bình độ. Tuyển mộ nồi được xác định với những với những nồi an táng kích thước khá lớn, có hoặc không có nắp đậy, đặt nằm hoặc đứng. Đồ tùy chôn cất chôn theo chủ quản là đồ đá và đồ gốm bao gồm các dụng cụ sản xuất như rìu, cuốc, dọi se chỉ hay các loại đồ dùng sinh hoạt như nồi, bình bát bồng, cốc.
Có 4 cụm đá được nhận thấy là những hạch đá nằm dồn vào một chỗ và tập hợp của phổ quát mảnh trước.
Về di vật, cùng với các tuyển mộ mai táng và hiện vật chôn theo, trong tầng văn hóa của di tích các nhà khảo cũ kĩ còn chiếm được một khối lượng khá lớn di vật của người xưa cơ bản là đồ đá và đồ gốm với các loại nghe đâu: Khí cụ ghè đẽo, bàn mài, hòn ghè, hòn kê, hạch đá, mảnh tước, phác vật… là những tín hiệu cho thấy đây có thể là một công xưởng chế tạo đá của người xưa. Đồ gốm cốt yếu là các mảnh tan vỡ của đồ nấu, đồ đựng dùng trong sinh hoạt như nồi, bình, bát bồng…
 |
Nền văn hóa tiền Sa Huỳnh
Trong khoảng những kết quả khai quật và khảo sát trên, ông Trương Đắc Chiến - cán bộ Bảo tàng Lịch sử Giang sơn, người trực tiếp thực hiện công tác khai quật phản hồi: "Động Bà Hòe vừa là một di chỉ trú ngụ, vừa là một khu chiêu mộ mai táng có tính chất đa dạng: Cư trú - đóng gói - chiêu tập địa. Theo đánh giá ban đầu của chúng tôi, phổ thông kĩ năng những tuyển mộ đất chôn sâu bên dưới các chiêu mộ nồi thuộc Hậu kỳ Đá mới bí quyết đây khoảng 3.500 - 3.000 năm, còn các tuyển mộ nồi có niên đại muộn hơn, thuộc kỷ nghuyên Kim khí có niên đại trên dưới 2.500 năm".
Những nhà khảo cổ ở Bảo tàng Lịch sử Đất nước cũng nghĩ là bước đầu có thể thấy được di tích Động Bà Hòe có một vài nét gần gũi với các di tích ở Đông Nam Bộ như: Dốc Chùa, Đa Kai hay An Sơn, Lộc Giang. Những yếu tố của văn hóa Xóm Cồn miền Trung cũng biểu thị trong di tích này, Chẳng hạn loại gốm màu hay việc chôn theo ốc tai tượng. Các đặc biệt của văn hóa Sa Huỳnh như mai táng tục mộ chum, gốm tô màu, tô chì các đồ tùy an táng điển dường như: khuyên tai hai thú tội, khuyên tai 3 mấu,… không thấy hình thành. Bởi thế có thể thấy trước khi văn hóa Sa Huỳnh lan tỏa tới cực Nam Trung Bộ, ở đây đã sống sót một cộng đồng dân cũ kĩ với một cơ tầng văn hóa khá bình ổn và gần gũi với không gian Đông Nam Bộ hơn.
 |
 |
Có thể bạn quan tâm: Máy bơm ly tâm chính hãng
0 nhận xét: